lost, heroes, prison break, desperate housewives gibi dizilerin senaristlerinin yapımcılarla anlaşamamaları yüzünden bugün başlayan grev. grevin amerikan ekonomisine maaliyeti 1 milyar$ gibi bir tutar olurmuş!! *
bu husuta dikkat edilmesi gereken başka bir ayrıntı vardır kanımca. bu amerika denen kapitalizmin krallığında bile, neredeyse bütün mesleklerin aynı çatı altında toplandığı bir sendika, bir dernek, bir kuruluş vardır. adamların dizi senaristlerinin bile "yazarlar derneği " vardır. bir karar alınacağı zaman beraber hareket edebildikleri için sözlerini dinletme potansiyelleri artıyor. önemli bir detay.
sadece dizi degil, film senaristlerinin de katildigi ve amerikan eglence sektorunu oldukca sarsacak gibi gozuken grevdir. sebep, yazarlarin yaratilari olan bu eserlerin dvd/video satislarindan ve yeni nesil medyadan(internet, cep telefonlari vs.) yazar ve senaristlere cok dusuk kar payi verilmesiymis. pek cok dizinin yarim kalmasi, pek cok film projesinin baslamadan bitmesi (grevi bekleyen 300 kusur film projesi varmis cesitli studyolarin) yuksek bir olasilik kisaca.
türk meslektaşlarına da feyz vermesini beklediğim grev. misal, pana film ve tmc tatile çıksa ne süper olurdu.raci şaşmaz'ı grev gözcüzü olarak görmek isterdim. elveda rumeli, iki aile gibi kaliteli ama iddiasız,beyaz camın köşesinde sıkışıp kalmış dizilere yer açılırdı da seyirci olarak kırk takla iki de perende atardım.
türkiye'de herhangi bir senaryo birliği olmadığı için bırak dvd üzerindeki hakları adamın kendi senaryosu ile ilgili anlaşma yapmasına bile müsaade edilmiyor. piyasadaki 10 senaryodan 9'unun sözleşmesiz olduğu da yetkili ağızlardan çıkan demeçler arasında.
jay leno'nun kameralara "şuan komik miyim?... değilim... neden?... çünkü senaryo yok" diyerek olayın vahametini harika özetlediği ve destek verdiği grev.
şu ana kadar yapımı durdurulan bazı diziler: the unit, adventures of old chistine, the big bang theory, two and half men, how i met your mother, journeyman, back 2 you, cane, 'till death, heroes, jezebel james, desperate housewives, the office.
bunlara grey's anatomy, supernatural, house md'nin katılması da an meselesi.
ocak gibi başlaması düşünülen bazı diziler de tamamen rafa kaldırılmış. eğer grev 1988'deki gibi 5 ay (ya da daha fazla) sürerse, lost'un yeni sezonunun tarihinin de ileri atılması (2008 sonbaharı ya da 2009 kışından bahsediliyor) mümkünmüş.
dizilerin yapımları durdurulmasa bile, yazarlar yeni senaryolar yazmayı reddettiklerinden, bir süre sonra, şu ana kadar yazılmış olan bölümler tükenecek ve tabii ki yeniden gösterimler ve reality showlar aylarca sürecek bir cehennem azabını başlatacak.
en çok lost'a ve how i met your mother'a etkisinin olmasından dolayı kaygılandığım, ama senaristlerinin bu eylemlerinde sonuna kadar da hak verdigim olaydır.
ne kadar süreceği henüz belli olmayan bir grevdir. fazla uzaması halinde özellikle yeni başlamış ya da rating açısından sallantıda olan dizilerin duman olmasına neden olabilir; seyirci birden yayını kesilen dizilerden soğuyabilir.
grevden şu aşamada en az etkilenecek dizi ise lost'tur, zaten şubat'ta başlayacaktır ve ilk birkaç bölümünün de senaryosu hazırdır. heroes da bu açıdan şanslıdır, çünkü sezon arasına kadar yayında kalabilecek, sonrasında tatile girecektir.
yine de çok uzayacağını sanmadığım bir grevdir. böylesine devasa bir sektörün felce uğramasına göz yummayacaklardır herhalde.
yakında biteceğini düşündüğüm grevdir. şöyle ki, heroes, lost, two and half men, how i met your mother, desperate housewives ve the office gibi popüler dizilerin yarıda kalabileceği açıklanmış ve bir nevi senaristler tehditlerini etmiştir. kanalların ve yapımcıların buna göz yumacağını zannetmiyorum. büyük olasılık yakın tarihte iş tatlıya bağlanır ve senaristlerde istediğini elde eder.
edit: yanlış tahmin, savaş devam ediyor... ortada ne golden globe kaldı ne de oscar.
hollywood, studio city, burbank gibi çok sayıda stüdyo barındıran şehirlerde her köşe başında "american writers guild on strike" pankartlarıyla sürdürülen grev. warner brothers ve paramount stüdyolarının girişleri ana baba günü. arabayla yanlarından geçen ve greve destek veren kişiler de korna çalarak katkıda bulunmaktalar. lakin bazen trafiği ziyadesiyle olumsuz etkilemekte bu grev.
sabah akşam , cennet mahallesi , kurtlar vadisi , cocuklar duymasın gibi diziler yayınlanarak çözülebilecek problemdir. olmazsa şaban filmlerinden klasikler arka arkaya 100 kez yayınlanarak tam çözüme ulaşılabilinir.
başlamasıyla 5 kasim itibariyle bütün "late night show" ları tekrarlara sürükleyen grev. 24 ve lost'un sekizer bölümünün hazır olduğu gerisinin ise grev bitene kadar çekilemeyeceği, heroes'un 11. bölümünün sezon finali* olabileceği, grey's anatomy'nin 13 bölüm yazıldığı aynı heroes gibi erken sezon finali yapabileceği, scrubs'ın son 6 bölümünün (final bölümü* dahil) sadece dvd şeklinde piyasaya çıkacağı söylentileri havada uçuşmakta... birçok sitcom tekrarlara başladı bile.1988 yilindaki grevin 22 ay sürmüş (sektör 500 milyon dolar zarar etmiş) olduğunu da hatırlatayım ki kalbiniz güm güm atsın, elleriniz titresin. amerikan yazarlar birliği (bkz: wga) dvd satışlarından aldıkları payın iki katına çıkarılmasını ve internet gelirlerlerinden de yüzde 2.5 pay almayı talep ederken; yapımcılar birliği (bkz: amptp) dvd gelirleriyle ilgili değişiklik teklifini kabul etmeyip internet gelirlerinden**, aynı dvd gelirleri gibi, yüzde 0.3 pay vermeyi teklif ediyor. şu an için uzlaşma zor gibi, yazarlar birliği yetkililerinin görüşmelerle ilgili olarak "hayalkırıklığı ve öfkeyle dolu" ifadelerini kullanması görüşmelerle ilgili fikir verebilir. oyuncu, sunucu ve bazı yapımcıların yazarlara destek vermesi stüdyoları baskı altına alsa da paylaşılamayan pastanın (iptv sisteminin 2010 yılında 400 milyon izleyiciye ulaşacağı tahmin ediliyor.) çok büyük olması iki tarafın geri adım atmasını engelliyor (bkz: #12294728). yazarlar birliği böyle bir "yeni medya" fırsatını seksenli yıllarda kaçırmış, video kaset** pazarı konusunda geleceği görememiş... o tarihten beri de "hay kafamıza sıçalım" diye yana yakıla ortalarda dolaşırlarmış (bazı geceler sessiz olursak çığlıklarını duyabilirmişiz.) o sebepten bu sefer çok ciddiler. ayrıca, diziyi talk show'u geçtim, daha bunun film tarafı var. oralara hiç girmiyorum.
türk senaristlerin önünü açabilir belki. nasıl zamanında almanya'ya işçi gönderdiksek, şimdi de amerika'ya yazar göndeririz. 10 dizi bölümü yazan çaylak senaristler beğenilirse senarist olurlar.(ulan bu iş hiç yabancı gelmedi bana) aileleriyle beraber holivudda yaşamaya başlarlar. ordaki kültüre ayak uydurmaya başlarlar, burdaki gelenekleri korurlar vsvs.
edit: bu senaryo fena olmadı, lucas amca beni de al yanına.
henüz bir haftasını doldurmasına rağmen amerikan dizi ve film sektörüne büyük darbe indiren olay.bu durumdan öncelikle show programlarının etkilenmesi bekleniyormuş.grevin uzun sürmesi halinde dizilerin de yayın düzenlerinde aksaklıklar yaşanacakmış.24 dizisi şimdiden sezona başlama tarıihini ertelemiş!!!
erkek senaristlerin içine düştükleri durumu farkederek daha geç olmadan isyan etmelerinin yan etkisidir. milenyum sonrası dizi çılgınlığının dünyayı saracağını muhtemelen nostradamus beş yüz sene önce söylemişti. bu çılgınlığın ilk kıvılcımının ally mcbeal olması tesadüf değil büyük planın parçasıydı. a takımı, macgyver, görevimiz tehlike gibi erkek eksenli dizilerin yerini erkeklerin tıfıl olduğu, gerçekliklerinin sorgulanacağı diziler aldı. kadınlar daha akıllı olduğu için yekten kadın karakterleri kahraman yapmayıp erkekleri istedikleri kıvama getirdiler. how i met your mother dizisindeki marshall eriksen karakterinin düğün arifesinde terkedilmeyi içine sindirmesi, karısının alış veriş çılgınlığına karşı tolerans göstermesi.buraya dikkat alt metindeki alış veriş kadının doğal hakkıdır mesajı. smallville dizisinde clark kent namazında niyazında takılıyorken lana lang'in yemediği haltın kalmaması. gilmore girls dizisinde luke karakterininin içine düştüğü durum. ve lost dizisinde jack karakterinin üçüncü sezon finalinde içinde bulunduğu durum. hala ağırlığını koruyan erkekler ise mapuslardan gün yüzü göremiyor.
bunu izleyenlerin bir noktadan sonra demek böyle erkekler var demesi süreci hızlandırdı. senaristlerin özel hayatlarında da benzer tepkiler almaları bir marshall bir jack arayan kadınların çoğalması içinde bulundukları ihaneti farketmelerini sağladı ve parayı bahane ederek yazmamaya başladılar. anlaşmazlık sebebi erkek senaristlerin erkek karakterleri değiştirmek istemesi ve kadınların izin vermemesi. komplo teorisi seven ama menzili her olayın arkasında israil var ile sınırlı olan yaklaşımın değişmesi lazım.