çin halk cumhuriyeti'nin, 1958-1963 yıllarını kapsayan ikinci beş yıllık kalkınma planının ismi. planın amacı, sanayileşme ve tarımda modernizasyon ile çin'in büyümesini sağlamak ve ülkenin çoğunluğunu oluşturan köylü nüfusu şehir işçilerine ya da modern köylülere dönüştürebilmekti. bunun için, sovyetler birliği'nin işe yaramadığı belli olduğu için çoktan terkettiği lysenkoism benzeri bir tarım politikası oluşturulur. endüstriyel gelişim ise demir üretimine endekslenir. mao zedong planı, "15 yıl içinde ingiltere'yi geçeceklerini" söyleyerek duyurur.
1958 yılında her biri 5.000 civarında aileden oluşan 26.000'den fazla komün kurulur. tüm komünlerde demir ocakları vardır ve nüfusun çoğu demir işine yönlendirilir. 1958'de hava koşulları iyidir ve tarımsal üretim yüksek çıkar. buna rağmen, insanlar demir ocaklarında çalıştığından mahsülün çoğu toplanamaz. yerel yöneticiler merkezin gazabından korktukları için üretim miktarını şişirirler. ürünün çoğu şehirlere gider, kalanı ihraç edilir ve köylülere bir bok kalmaz. kıtlık yavaş yavaş kendini göstermeye başlar.
1959 ve 1960 yılları çin için felaket dönemi olur. ülkenin bazı bölgelerinde seller olurken, bazı bölgelerine hiç yağmur yağmaz. tarımsal üretim tamamen biter. bu arada demir işi de elde patlamıştır. çıkarılan demirin çoğu hiçbir işe yaramayacak kadar düşük kalitededir. yetkililer sonucun böyle olacağını en başından beri bilmelerine rağmen gerekli uyarıları yapmamışlardır. tabi bunda, 1957'de yarım milyon insanın devrim karşıtı oldukları gerekçesiyle partiden* tasfiye edilmesinin, hapsedilmesinin ve öldürülmesinin de etkisi vardır.
planın işe yaramadığı belli olunca mao 1959'da devlet başkanlığından istifa eder:
"büyük ölçekli bir kargaşaydı ve ben sorumluluğu alıyorum. yoldaşlar, hepiniz kendi sorumluluğunuzu analiz etmelisiniz. sıçmanız gerekiyorsa sıçın! osurmanız gerekiyorsa osurun! kendinizi daha iyi hissedeceksiniz."
1961'in başında plandan vazgeçilir ve yiyecek ithal edilir. kıtlık, 20 milyondan fazla insanın ölümüyle sonuçlanır. bazı bölgelerde tüm hayvanlar, hatta bazen ölü insanlar da yenir.
birkaç yıl içerisinde 20 ila 40 milyon arasında çinlinin hayatına mal olan (resmi rakam 14 milyon) çin'in milli kalkınma hamlesi. bugün geriye bakanlar mao'nun bu büyük deha(!) gösterisine "great leap backward" (büyük gerileyiş) adını veriyorlar.
mao'nun amacı binlerce küçük arka bahçe atölyesinde çelik üreterek endüstri devrimi yapmak idi. fakat metalurji 101 alan mühendislik öğrencilerinin de bilebileceği basit bir gerçek vardır ki çelik üretmek için büyük ölçekli bir fabrika gerekmektedir, mao'nun çelik üretmesini beklediği atölyelerden ancak dökme demir çıkar. fakat o dönemde mao okumuşları halk düşmanı saydığı ve bu tür bilgilerin onlar tarafından uydurulmuş hain dezenformasyon olarak gördüğü ve en önemlisi de bu tür uyarılar yapanları süründürdüğünden kimse ağzını açamaz. sonuçta milyonlar ölmesine rağmen elde olan ekonomik değeri olmayan dökme demirdir.
bunun bir de şerçe katliamı boyutu var ki mao ve çin komunist partisi burada dehasıyla döktürüyor.