bu hristiyan'ların verdiği adıdır, çünkü isa'yla yapılan yeni ahit'in, varlığıyla doğal olarak diğerini eski yaptığına, hatta bazı kurallarını geçersiz kıldığına inanırlar. ama gene de incil'in bir parçası olmaya devam eder, tevrat'da geçen ilerde bir mesih çağının (yoruma göre mesih'in) geleceğinin ifadesi olan kısımlar üstünde dururlar, bu sebeptendir ki isa'ya -artık gerçekliği biraz tartışmalı olan- hem anne hem baba tarafından davud'a uzanan bir aile ağacı (yesse ağacı) yapılmıştır. kral david'in meselleri de (bkz: psalm) kilisede ilahi olaak okunur.
hıristiyanlarca kutsal kabul edilen ve kitab-ı mukaddesin ilk bölümünü teşkil eden tevrat’tan alındığı bildirilen parçalar ile bazı beni israil peygamberlerine isnad edilen hikayeler kısmı.
kitab-ı mukaddes tek kitap değildir. ahd-i atik ismindeki kısmı tevrat’tan alınan parçaları ihtiva eder. ahd-i cedid denilen ikinci kısmı ise, matta, markos, luka ve yuhanna’nın yazdığı incil kitaplarını ve luka’nın resullerin işleri kitabı ve havariler ile pavlos’un yazdıkları mektupları ihtiva etmektedir. ahd-i atik üç kısımdan meydana gelmiştir. birinci kısım; musa aleyhisselama indirilen tevrat zannedilen beş kitab olup, tekvin, çıkış, levililer, sayılar, tesniye’dir. ikinci kısım; neviim yani peygamberlerdir. bu kısım da, ilk peygamberler ve son peygamberler olmak üzere ikiye ayrılır. bunlar; yeşu’, hakimler, samuel, melikler, işaya, yeremya, hezekiel, hoşea, yoel, amos, obadya, yunus, mika, nahum, habakkuk, tsefanya, hafgay, zekeriyya ve malaki’dir. üçüncü kısım ketuvim yani kitaplar, yazılardır. bunlar; davud aleyhisselam tarafından yazıldığı zannedilen mezmurlar ile süleyman’ın meselleri, neşideler neşidesi, vaiz, rut, ester, eyub, yeremyan mersiyeleri, daniel, ezra, nehemya ve tarihler gibi kitaplardır.
günümüzde tevrat’ın üç nüshası mevcud olup, yahudiler ve protestanlarca kabul edilen ibranice nüsha, katolik ve ortodoksların kabul ettikleri yunanca nüsha ve samirilerce kabul edilen samiri dilinde yazılmış nüsha. bunlar ahd-i atik’in en eski ve en itimatlı nüshaları olarak bilinmelerine rağmen gerek aynı nüshanın içinde ve gerekse nüshalar arasında çok konularda tezatlar (çelişkiler) vardır. hiç bir ilahi dinde bulunmayan, insanlara zulüm telkinleri, peygamberlerden bazılarına karşı çok çirkin ve şanlarına yakışmayacak isnatlar bulunmaktadır. bu durum tevrat ile incil’in tahrif edilmiş oldukları hususundaki kur’an-ı kerimin hükmünü teyit etmektedir. allahü teala buyurdu ki:
yahudiler içinde okuma-yazma bilmeyenler vardır ki, tevrat’ı anlamaz cahillerdir. ancak bir takım kuruntu yığını uydurmalar düzer, sadece şüphe ve zanda bulunurlar. artık büyük azab o kimseleredir ki, tevrat’ı kendi elleriyle yazarlar da sonra biraz para almak için; “bu allah tarafındandır” derler. ellerinin yazdıkları yüzünden büyük azap onlara. kazanmakta oldukları günah yüzünden yazıklar olsun onlara (bakara suresi : 78-79).
sadece tevrat ve zebur'dan ibaret olmayip, yasa, peygamberlik, tarih ve ilahiler gibi konular hakkinda 40'a yakin kitaptan olusan, evren'in yaradilisindan baslayip, malaki peygamberin peygamberligi ile son bulan kitaplar butunu. hristiyanlik'a gore, isa mesih'ten once oldugu icin adi 'eski' anlasma olup, museviler arasinda tanakh veya ibrani kutsal kitabi* olarak anilir.
museviler'in "tanah" isimli kutsal kitabıyla hemen hemen aynı olan dini kitap. eski ahit "tevrat", yeni ahit "incil" den daha şiirseldir. çünkü içinde peygamberlerin tanrı ile, sayıklar gibi konuşmaları vardır. "eyüb" kitabı bap 7'de, "yeryüzünde savaş insan için değil midir?" diye yekten bir soru sorulur. daha sorunun şaşkınlığı atılmadan, eyüb'ün kuşkuları başlar; "ben deniz miyim, yahut deniz canavarı mıyım ki, üzerime bekçi koydun?". çok sabırlı bilinen peygamber "insanca" devam eder; "beni rüyalarla korkutuyorsun, ve rüyetlerle beni yıldırıyorsun; ve canım boğulmağı, ve bu kemiklerden ziyade ölümü iyi sayar. hayatımdan tiksiniyorum; ebediyen yaşamak istemem." der. bütün dinlerin inananlarının, inanmaya hazırlananların ve inançsızların tekrar tekrar okuması gereken ama kesinlikle "düz" okuma yapılmaması şart olan kitap. "benden el çek, çünkü günlerim bir boşluk!" düşünün o zaman, (bkz: bildiklerimiz yalan mıymış)...
http://sozluk.sourtimes.org/show.asp?id=15468549 entriden anladigim kadariyla wikipedia tadinda olan kitaptir. masallah hangi hayvanin etinin yeneceginden bahsederkene tirnak olayindan gevis getirme kriterlerinden yardirmis, istisnalari da adlariyla vermistir.
simdi bu kitabin tanrisi benim tanrimla (islam dinin tanrisi yani) karsilastirilamayacak kadar acik sozludur. benim tanrimin anlattiklarini anlamak icin soyle bi 15 gun dusunmek, bi uykuya yatmak, kalkip bi cay icip rahatlamak gerekiyor ve anlayacaginiz da kesin degil. benim tanrim kitabina inek suresiyle falan basliyor. ifadeler hep kapali, bazi ifadeler eminim ki 14 yuzyil onceki adamlari da cileden cikarmistir (ornek: "gun gelecek teller konusacak" felam, o zamanin adam bunu kitaptan okuyup, hasbinallah deyip gecmistir mesela).
acikcasi eski ahitin tanrisini cok takdir ettim, yazmis iste sunu yiyecen, bunu yiyemen, acik secik, kafa yormaya gerek yok, al kitabi eline, dag tepe dolas, bi sey aklina takildi mesela, dagdasin diyelim, karsinda davsan cikti, karninda ac, hemen bakiyon fihriste davsan yiyiebilem mi? yaziyo kitapta, davsan yiyemen. sen bi hassiktir cekiyon devam ediyon.
tip cok ilerledi diye bir deyim var ya, bu din olayi icin tam tersine galiba, en son kitap karisik, kapali ifadelerle dolu, yaw ne guzel eski kitaplara eklenti falan yapsalarmis, simdi alirdik kitabimizi elimize, her sorumuza cevap, ne guzel.
okurken içinde pek çok çeklişkiye rastlanabilecek kitap. bir bölümde davut'tan yesse'nin 8. olu diye bahsederken bir diğerinde 7. oğlu olduğunu vurgular.
mısırdan çıkışla ilgili de farklı bölümlerde farklı şeyler söyler. harun'un hor dağına çıkıp yahudilerin mısır'ı terk etmesini izlediğini ve orada öldüğünü söylerken bir başka kısımda mosera'da ölüp oraya gömüldüğünü söyler.