turkcede bir turlu tam anlamina ulasamamistir. genel olarak yardımcı yapımcı anlamini tasimaktadir. harry potter and the chamber of secretsin turkce afisinde produktor olarak cevirmisler, producer'u ise, yapımcı olarak yazildigini gordum.*
excutive producer tanim olarak parayi veren insandir, ancak parayi veren insanlar genelde bu unvan yerine saf producerunvanini tercih ederler, hatta bu unvani almayi parayi vermenin on kosulu olarak surerler. bunun nedeni film olur da akademi odulu alacak olursa, odulun sadece "producer" adi altindaki insanlara veriliyor olmasidir.
producer yapimci firmanin sahibiyken ve ofisinde oturup purosunu tuttururken, executive producer kimi zaman maas ya da hisse karsiligi onun emrinde calismak uzere tutulmus bir yonetici de olabilir. sonucta isin basindaki en yetkili kisidir. ornegin bir filme ortak olan oyuncu(lar) varsa producer olarak gecer(ler). executive producer olarak degil... hatti zatinda onlar da teknik olarak executive producer'un sozunu dinlemek durumunda kalabilirler.
yürütücü yapimci olarak da türkcelestirilebilecek olan helmsmenarasinda yer alan kisilerdir. amerikan hukukunda ' the head of production ' olarak da ifade edilirler. (bu da filmin yapimcilarinin hiyerarsik olarak üstleri oldugunu aciklar).yani stüdyo yapim asamasinin kaptani durumundadirlar. baslica yaptiklari isler söyle sayilabilir:
. bir stüdyo ya da finansör icin, gelistirilecek projelerin secilmesi, . yazarlari secmek, onlarla görüsüp screenplayhakkinda tartismak, . yapimcilari, yönetmeni, aktörleri ve diger ekibi stüdyonun diger yetkilileri ve diger film yapicilariyla birlikte secmek, . pre-prodüksiyon (ön yapim) yapim ve post-prodüksiyon, . marketing planlamalari ve dagitim calismalari
görüldügü gibi filmi asil sirtlamis ve yapiminda cok emek sarf eden kisilerdir. sadece parayi yatiran kisi olarak algilanmalari pek de dogru degildir bu baglamda.
bir filmin gelirine ortak insanlardan o filmin çekilmesinden sorumlu olanı.
şöyle bi senaryo ile açıklayalım: mesela bir adam kayserilidir pastırma işinden deli para vurmuştur (mantı da olabilir bilemiyorum) ulan bu parayı napsak da çoğaltsak diye istanbul'a doğru economy class'da uçarken (para kolay kazanılmıyo düşüncesi. otobüs yerine uçağa bindirmek bile zor oldu adamı) yanında oturan adamla sohbet etmeye başlar. tanıştığı adam film endüstrisinde tecrübeli bi arkadaştır. casting, directing olaylarindan çakmaktadır. sohbetin sonunda kayserili elindekini fazla açık etmeden bende biraz para var girsek mi bu işe diye yoklar elemanı. birbirlerine kartvizit verirler. sonra ortak olurlar. kayserili parasını diğer eleman bilgisini ortaya koyacaktır bu ortaklıkta. yani filmin çekiminden diğer eleman sorumludur. işte bu durumda kayserili producer diğer eleman executive producer olur.
ha benim bildiğim kayserili diğer elemandan hem parayı hem bilgiyi alır. kazanılan paradan da zırnık koklatmaz bi yolunu bulup. o da ayrı bi konu. uzak durmak lazım.
televizyon dizisi dünyasında (tabii amerika'yı kastediyorum) dizinin ana fikrini/öyküsünü bulanlar, yazım ekibinin başındakiler hatta uyarlama bir işse kitabın yazarı falan da executive producer olarak geçer.