vahşetin çağrısı, beyaz diş, demir ökçe, martin eden, günışığı, deniz kurdu hatırlayabildiğim kitapları... bir de açlar ordusu vardı ama onu okumadım...
benim cocuklugumda, kendi hayatima paralel baska bir hayat daha yaratmistir kendisi... (ki benim kitap okuma aliskanligim azdir.) cok akicidir kitaplari: vahsetin cagrisi, beyaz dis gibi...
kitaplarina fon olarak genelde alaska ve kanada bolgelerini secer. o yuzden bol karli ve kizakli atmosferler vardir kitaplarinda. yukarida sayilmamis ve hatirlayabildigim yasamak hirsi adli bir kitabi da mevcut degildir diyemem, kimse de diyemez.
geleneksel yazar tipiyle uyum göstermeyen bir yazı ustası. bedenini kaplayan dövmeleriyle, kendi kendini eğitip bir yazar olmasıyla da ilginç bir kişiliktir. fildişi kulesini sırtında taşıyordu. gemilerde, barlarda, sokaklarda ve otel odalarında yazdı.
san fransisco'da john griffith chaney adiyla dunyaya geldi(12.1.1876). gezgin bir astrolog olan babasi, babaligini reddetti. cocuk dogduktan sonra annesi bir marangozla evlendi. 1880'de ailece california eyaletinde alameda'da bir ciftlige ta$indilar. uvey babasi 1886'da bir pansiyon i$letmeye ba$ladi, jack de gazete dagitarak ailesinin butcesine katkida bulunuyordu. ilkokulu on uc ya$inda bitirdikten sonra once bir konserve fabrikasinda cali$maya ba$ladi, 2 yil sonraysa bir kayik aldi ve sahilde istiridye calmayi ali$kanlik haline getirdi. 1893'te bir fok baligi gemisine tayfa yazildi. bu gemide edindigi deneyimleri "typhoon off the coast of japan" (japonya aciklarinda tayfun, 1893) adli oykusunde anlatarak bir edebiyat yari$masini kazandi. bu ba$arinin ardindan, elektrikci ciragi olarak cali$mayi birakip amerika'yi bir serseri gibi gezip dola$ti. 1896'da berkeley universitesi'nin giri$ sinavini kazandi. makalelerle oykuler yazdigi gibi, gazetelere ekonomik ve siyasal sorunlarla ilgili makaleler de yazdi. inanmi$ bir sosyalist olmasi yuzunden muhafazakar profosorlerle cati$ti, bu yuzden de tahsilini yarim birakti. yazarlik du$leri gercekle$meyince 1897'de altin aramak icin alaska'ya gitti. oakland'a ba$arili olamamais ve skorbut hastaligina yakalanmi$ bir genc olarak dondu. kendisine posta idaresinde sunulan i$ teklifini, yazarliga tutkusu yuzunden geri cevirdi. 1900 yilinda "a son of the wolf"(kurt kani) adli kisa oyku derlemesini yayinladi. ayni yil icinde elizabeth maddern adli bir ogretmenle evlendi, iki cocugu oldu, 1905'te bo$andi. cok sayidaki oykuleri yani sira siyasal deneme yazilari ve sosyal/ele$tirel roportojlar kaleme aldi. sosyalist tutumu edebiyattaki insan imajiyla goze carpacak bicimde bir zitlik olu$turuyordu. kadinlara yer tanimayan bir erkek dunyasinin propogandasini yaptigi gibi, kuvvetlinin gucunu ve beyaz irkin ustunlugunu savunuyordu. 1903'te "call of the wild" (vah$etin cagrisi) adli kisa romani yayinladi. 1904'te rus-japon sava$inda muhabirlik yapti. resmi makamlardan izin almaksizin cepheye kadar gitti ve burada japonlar tarafindan tutuklandi. bir yil sonra charmian kittredge ile evlendi ve abd icinde gezerek yaptigi konu$malarla sosyalizm icin taraftar toplamaya cali$ti. 1906'da fa$izmin yayili$ini onceden gordugunun bildirgesi olan "the iron heel"(demir okce) adli romani tamamladi. 1905'ten sonra cikardigi romanlarinin ve oykulerinin cogunda doga ve yabanillik konularini kullandi. (white fang-beyaz di$-) 1907'de karisiyla beraber yelkenli ile iki yillik bir dunya turuna cikti ancak bitiremeden geri dondu. teknede "martin eden" romanini yazdi. 1913'te yazdigi "john barleycorn, bir alkoligin anilari"nda hayati boyunca alkole kar$i verdigi mudaceleyi anlatti. evlilik sorunlariyla cevreden anla$ilmamak duygusu kendini giderek daha derin depresyonlara soktu. jack london, 1916'da california'daki ciftliginde kendini zehirleyerek oldu(22.11.1916).
amerikalı yazar..bir çok işle uğraştıktan sonra öğrenim görüp yazarlık yapmaya başlamıştır..başlarda serserilik,hırsızlık,gemilerde çalışma gibi işlerle uğraşmıştır..çok gezdiği için büyük bir birikime sahiptir..hem ırkçı hemde sosyalisttir...zencilere karşı olduğunu her fırsatta belirtmiştir...faşizm ve sosyalizm savaşını anlatan fantastik öykülerde yazdı (bkz: demir ökçe).bunun yanında serserilik dönemlerini anlatan kitaplarıda vardır..
martin eden romanıyla beni kendisine hayran eden, hayata bakış açımı değiştiren,son derece etkileyici, inanılmaz, kısaca tek kelimeyle mükemmel bir yazardır. aynı dönemde yaşamış olmayı ve tanışmayı isterdim, birçok ''yazarım'' diye geçinen insandan, günümüz ünlü yazarlarından çok daha üstün bir yeteneğe, mucizeye sahip insan...
intihar adlı romanında kendisinin hatırladığım kadarıyla 6 yaşındayken tarlada çalışan babasına götürmek üzere taşıdığı bir kova birayı bitirdiğini, 19 yaşına geldiğinde alkolik arkadaşlarıyla birlikte içkiyi bırakmaya karar verdiğini, ve bunu kutlamak için beraber bir bara gidip sabaha kadar içtiklerini okumuştuk.
alaskaya altin aramaya gitmis fakat altin yerine bircok romanla donmus,sosyalist parti uyesi,berkeleyde okumus amerikali yazar.kabul etmek gerekirki bazi kitaplari dandiktir cunku para kazanmak amacli yazilmistir.fakat beyaz dis,ucurum insanlari,martin eden,demir okce,vahsetin cagrisi zannimca okunmasi gereken kitaplardir.bir de yaslaninca yeteri kadar aktif olamadigini soyleyip sosyalist partiden istifa etmistir.
jack london celiskiler barindiran bir yazardir,martin eden e soylenecek soz yok,ancak jack london a soylecek soz coktur.** kendisi: "martin eden için neden biraz üzülmeyeyim? martin eden bendim. martin eden bir bireyci idi, bense bir sosyalist. işte bu yüzden ben yaşamaya devam ediyorum işte bu nedenle martin eden öldü." demektedir,ancak kendisi de genc yasta* intihar etmistir.bu durumda iki sik vardir a. jack london sosyalist degildi, eger jack london sosyalist degilse ya bunun farkinda degildir yada soylendigi gibi buyuk bir yalancidir.eger jack london sosyalist oldugunu saniyor ama degilse,bu noktada isler derinlesmektedir,konuyu dagitmamak bu guzel ortami bozmamak icin*bu sikki geciyoruz.ikinci sik olarak jack londonun yalanci olmasi ihtimali ortaya cikiyor ki bu isleri daha da derinlestiriyor,jack london hic bir sekilde buyuk palavraci tolkien den daha fazla sallamis olamayacagina gore belli noktalardaki palavralari tolere edilebilir*hatta hosa da gidebilir ama bireycilik ve sosyalizm ile ilgili tesbitleri uzerine bir soru isareti koyulmasi gerektigini belirtir gerisini size birakirim. b.jack londonin "sosyalist oldugum icin yasamaya devam ediyorum" tezi yanlisti. bu sikka da cok farkli yonlerden yaklasilabilir,olasiliklardan bir kaci: -sosyalizm ile yasama istegi arasinda bir iliski yoktur -insanin herhangi bir zamanda yapacak bir amaci olmasi olme istegini engellemez -sosyalizm adami oldurur demek ki neymis jack london okurken cok dikkatli olmaliymisiz.
bahsedilen çelişkisini çözmek için bir de öteki taraftan bakılması gerekir. sosyalist olmak ile yaşama devam etmek arasında illa bir bağlantı kurulmayabilir. zaten london'ın vurguladığı martin eden'ın ölüm sebebidir. o bireyci olduğu için ölmüştür. buradan da "bireyciler ölür" diye bir düz mantık abidesi yerine "bireycilerin çoğu kaybetmeye mahkumdur" gerçeğine ulaşabiliriz.
(bkz: babil kitapligi) serisinden çıkan midas'ın müritleri adlı kitapta yer alan kısa öyküleri de en az ( hatta daha fazla ) romanları kadar başarılı yazar. özellikle yüz karası ve midas'ın müritleri öyküleri tekrar tekrar okunasıdır.
