1974de gerceklesen, harekat kismi basarili, ancak daha sonraki politik kismi basarisiz olan olay. uzerinden 27 yil gecmesine ragmen kimse yarin ne olacagini bilememektedir. uzlasma saglanamamasi halinde kibris, turk tarafi da dahil olmak uzere, avrupa birligine alinacak, refah artacak, ve kibrisli turkler de turkiyeye "so long, and thanks for all the fish*" diyecektir. turkiye acele etmezse yine ucun birini alacaktir.
askeri teknolojinin, mö 400'lü yıllar seviyesinde seyrediyor olması nedeniyle, çıkartma gemisi yerine, modifiye edilmiş şehir hatları vapuru kullanılan operasyon.
bir zamanlar kardeş kardeş yaşayan iki halkın itina ile düşman edildiği, bizim (olaya kuzeyden bakanlar) sadece "rumlar, türkleri katlediyor" diye bildiğimiz, oysa yaşanan çatışmalar esnasında türklerinde rumlara hatırı sayılır cinayetler işlediği adaya* türkiye'nin yaptığı müdahale...
gerek harekat öncesi, gerekse harekat süresince kuzeyde kalan rumların, aynen güneyde kalan türkler gibi öldürüldükleri acı bir gerçek...bana bu harekata katılan kıbrıs türklerinden birinin (kendisi kıb-tek'de elektirk mühendisi olarak çalışmaktadır) anlattığı tüyler ürpertici bir olay vardı: bir rum kadın kucağında çocuğu ile kaçmaya çalışırken durduruluyor ve hem çocuk hem de anne tek bir kurşunla öldürülüyor...bu olaya şahit olduktan sonra uzunca bir süre kendine gelememiş...üstelik biraz daha güneye inip de türklere yapılanları gördükten sonra iyice dağılmış...
sonuç itibari ile gelen gideni aratır mı desek, ne desek bilemiyoruz bu harekat için...belki bir kangren yaratıldı, belki başka bir lider olsa idi ecevit yerine daha farklı sonuçlar olurdu vs (ama artık konuşmak gereksiz)...şimdi çocuklarına ingiltere pasaportu almayı düşünen binlerce türk aile var ve çoğunun reisi bu savaşa katılmış, o acıları yaşamış insanlar...
ve bir sonuç daha var ortada, birbirlerinden zorla nefret ettirilmiş iki halk...
kibrisli guzel insanlarin gunumuzde ki tepkilerini gorunce, insan, biraksaydiniz kesselerdi birbirlerini demeden edememekte. (bkz: we are not turkhish not greek only cypriots)
zamanında oldukça normal gelen bir isim tamlaması olmakla beraber şu hayata dönüş operasyonu rezaletinden sonra kıl edici bir tat vermektedir "semantik olarak".
edit: en kötü entrimiz olduğundan değerli izleyicilere beyan etmek gerekir ki, son 70 yılda uluslararası hukuk açısından en meşru birkaç işgal eyleminden birisidir. bu garantör devlet olarak harekatı yapabileceği kıbrıs cumhuriyetinin anayasasında yazmaktaydı sonuçta. ve sampson darbesi de müdahale için yeterli şarttı. tek derdim operation iraqi freedom, hayata dönüş vs. gibi abartı bir adlandırma ile bir amaca ulaşılacağının sanılmasıdır.
bu harekat esnasında, 21 temmuz günü, genelkurmay'a gelen bir istihbarata göre yunanistan'dan yola çıkan bir filo, kıbrıs'a doğru hareket ediyordu. işin ilginç yanı, bu filodaki gemiler, türk kuvvetlerini şaşırtmak için türk bayrağı çekmişti hatta kendi aralarındaki telsiz konuşmalarını da türkçe yapıyorlardı. bu durum, o saatlerde abd dışişleri bakanı henry kissinger ile başbakan bülent ecevit arasında geçen telefon konuşmalarına da yansımıştı. kissinger, yunanistan'ın ateşkes istediğini söylüyor ve harekatı durdurması için ecevit'e baskı yapıyordu. ecevit ise yunanistan'ın samimi olmadığını göstermek için "türk bayraklı yunan savaş gemileri" kozunu ortaya sürmüştü. (daha sonra henry kissinger anılarını yayımladığında, bu telefon görüşmelerini de açıkladı.) telefon görüşmelerinden sonra "türk bayraklı yunan savaş gemileri"ni vurma emri verildi. türk savaş uçakları gemileri vurdu. oysa genelkurmay'a gelen bilgiler yanlıştı. gemiler türk gemileriydi ve dertlerini anlatamadan saldırıya uğramışlardı. tcg kocatepe battı. adatepe ve mareşal çakmak muhripleri ise ağır yara aldı ve ancak ertesi gün mersin'e ulaştı. sonuçta tcg kocatepe mürettebatından 54 kişi hayatını kaybetti. kurtulanlar, denizde sallar üzerinde yaklaşık bir gün idare ettikten sonra tesadüfen bir israil balıkçı gemisi tarafından kurtarıldı. kurtulanlar arasında tcg kocatepe muhribinin komutanı albay güven erkaya da vardı ve yıllar sonra deniz kuvvetleri komutanı olacaktı.
ilk harekat uluslararasi camia tarafindan anlayis ve memnuniyet ile karsilanirken ikinci harekat birlesmis milletler tarafindan isgal olarak nitelenmistir.
edit: bu yukardaki satirin dengeli oldugunu dusunuyorum soyleki, watergate ile sallanan bir amerika, savasin esigin den yeni donulmus kaynayan bir ortadogu konjonkturu icinde yapilmis bir yunan darbesi, olumlu karsilanmayacak 10 kusur sene suren toplumsal kamplasmalar simdi bir etnik temizlik haline gelebilecekken, turkiye nin adaya mudahalesi cok sorunlu gorulmemistir. beklenen ateskesin bir turlu gerceklesmeyip, zorla yapilan ateskesin de ertesi turkiye harekati ile bozulmasi yukaridaki cumlenin ikinci yarisina kaynakca teskil eder
zamanında "barış savaşı diye şey mi olur" düşüncesiyle adını "kıbrıs harekatı" olarak telaffuz etmiş olmasından dolayı rahmetli cenk koray'ın başına epey dert açmış harekat.
türk silahlı kuvvetlerinin zaferlerinden birisidir.modifiye edilmiş şehir hatları vapuru değil, gayet donanımlı çıkartma gemileri ile gerçekleştirilmiştir.vapurlar ile tank taşınamaz nitekim.
o zamanki imkanlari okuduklarim ve anlatilanlar haricinde bilmemekle birlikte, verilen karar karsisindaki cesaretin onda birinin turlu konularda simdi de gosterilebilmesini temenni ederdim. hele ismet inonu'nun lozan'da posta koyusunu dinledikten sonra. kucuk ama cesurca.
aslında olaylar bu kadar vahim boyutlara ulaşmadan yapılması beklenen harekat. o dönemde kıbrıs rum radyosunda bekledim de gelmedin, kıbrıs türk radyosunda* da bir gece ansızın gelebilirim'in çaldığı rivayet edilir*.
edit:rivayet eden grimaktır, bu konuda kendisine başvurabilirsiniz*.
edit 2.0: harekat yapıldıktan sonra da, kıbrıs türk radyosunda oh olsun çalarmış, bu konudaki serzenişlerinizi de joe dalton'a iletiniz.
(danny de vito, 28.02.2006 02:11 ~ 24.01.2009 22:47)
hakkını veremediğimizi düşündüğüm zaferimiz.yıllardır ne doğru dürüst bir belgesel(ağlayan sızlayan insanlar,toplu mezarlar göstermekten öteye gidemeyen belgeseller),ne doğru dürüst bir yazı dizisi ve doğru dürüst bir roman yok ortalıkta.sozlukte bile insanların bilgisi sıfır düzeyde neredeyse.bir avrupa ülkesi yada amerika böyle haklı savaşlarını bırakın kendi insanlarını dünyanın gözüne bin kez sokardı bizim daha kendimizin bildiği birşey yok.hiçmi bizden adam gibi bir yönetmen çıkıpta güney kıbrıslı yönetmenin yaptığı gibi bir belgesel yapamadı.sonuna kadar haklı olduğumuz bir savaşı bile karşı taraf bir belgeselle kendi insanımızı gereksiz sorgulamaların içine sokup yönlendirebiliyor.
planlama safhasında yapılan hatalardan dolayı biraz elimize yüzümüze bulaştırdığımız operasyon.ilk harekattan sonra dünya ülkeleri durumu kabullenmişken ikinci harekat bizi dünyaya suçlu gibi gösterdi.neden bir yıldırım savaşla alınmak istenilen yerler hemen alınmadı diyor insan neden ikinci harekata gerek kaldı?