bu mektup "duwarmish" kızılderililerinin reisi seattle tarafından "washington'daki büyük başkan" a yani 1853-1857 yılları arasındaki amerikan cumhurbaşkanı franklin pierce'ye ithafen yazılmış:
"washington'daki büyük başkan bizden topraklarımızı satın almak istediğini bildiren bir mektup yollamış. dostluktan söz etmiş büyük başkan... ama biz sizin , dostluğumuza ihtiyacınız olmadığını biliriz.
gökyüzünü nasıl satın alabilirsiniz ? ya da satabilirsiniz ? ya toprakların sıcaklığını? ağzımdan çıkan sözler yıldızlara benzer, büyük başkan, hiç sönmezler. bu yüzden söyleyeceklerime güveniniz.
havanın taze kokusuna suyun pırıltısına sahip olmayan biri onu nasıl satabilir ? kutsaldır bu topraklar benim için ve ulusum için... yağmur sonrası ışıltılı her çam yaprağı denizi kucaklayan kumsallar karanlık ormanların koynundaki sis şakıyan böcekler... ve bilin ki: kızılderili adamın anıları ağaçların özsuyunda saklıdır. toprak bizim anamızdır.
bilesiniz ki;
derelerin ve ırmakların içinden geçen sular, sadece su değildir. atalarımızın kanıdır o. babalarının mezarını geride bırakır beyaz adam. toprağı çocuklarından çalar. açlığın dünyayı saracak beyaz adam ve ardında koskoca bir çöl bırakacaksın. sabahın sisi dağların karnından doğan güneşi görür ve kaçar. demir at (lokomotif), öldürüp çürümeye bıraktığınız binlerce buffalodan nasıl kıymetli olabilir ? nasıl ? anlamıyorum. hayvanlar insanları bıraksa , insanlar ruhlarının yalnızlığından ölmez mi ? hayvanların başına gelen, insanın da başına gelecektir. toprağın başına gelen , oğullarının da başına gelecek ... çocuklarınıza bizim öğrettiğimiz şeyleri öğretin. toprak bizim anamızdır. ve toprağa tükürülmez. toprak insana değil , insan toprağa aittir.
insan hayat dokusunun içindeki bir liftir sadece...
beyaz adam neyi satın almak istiyor ? gökyüzü ve toprakların sıcaklığını mı ? koşan antilopların çabukluğunu mu ? biz size bunları nasıl satabiliriz ? ve siz nasıl satın alabilirsiniz ?
bir kağıt parçasını imzaladığımız ve beyaz adama verdiğimiz için her şeyi yapabileceğini mi zanneder beyaz adam ? havanın tazeliğine ve suyun pırıltısına sahip değilsek, bunu nasıl satabiliriz size ? son buffalo da öldüğünde onları tekrar nasıl satın alabilirsiniz ? beyaz adam geçici bir iktidardır ve o kendini her şey zannetmektedir . bir insan annesine sahip olabilir mi ?
günlerimizin kalan kısmını nerede geçireceğimiz önemli değil. çocuklarımız babalarını gururları kırılmış gördüler. savaşçılarımız utandırıldılar. yenilgiler sonrası kendilerini içkiye ve yemeğe verdiler. bu yolla vücutlarını uyuşturuyorlar. bir kaç kış ömrümüzün kaldığı bu topraklarda yakında matemimizi tutacak tek bir kişi bile kalmayacak. ama niye ağlayayım ? insanlar denizdeki dalgalar gibi gelip geçerler. biz gidiyoruz, ama beyaz adamın da bir gün keşfedeceği şeyi bugünden biliyoruz. hepimiz aynı büyük ruhtan geliyoruz . beyazlar da bir gün bu topraklardan gidecektir. belki de bütün ırklardan daha çabuk. yataklarınızı zehirlemeye devam edin. ve bir gece kendi çöplerinizde boğulacaksınız. bu kader bizim için şu anda bilinmezdir. fakat biliyoruz ki batışınızda her tarafa parlak bir ışık yayacaksınız.
bütün buffalolar öldürüldükten , yaban atları ehlileştirildikten, ormanın en gizli köşelerine kadar dünya insan kokusu ile dolduğunda , sevimli tepenin görüntüsü konuşan tellerle kirletildikten sonra, bir bakacaksınız ki gökteki kartallar yok olmuş. hızlı koşan taylara elveda demişsiniz. bu ne demektir biliyor musunuz ? bu yaşamın sonu ve sadece daha fazla hayatta kalmanın başlangıcıdır...
biz kardeşlerininkinden ne kadar farklı olursa olsun her insanin istediği gibi yaşamasını savunuruz. eğer biz teklifinizi kabul edersek, bu sadece yeni toprakları güvence altına almak için olacaktır ve orada son günlerimizi rahat ve huzurlu geçirebiliriz belki...
size bu topraklarımızı sattığımız zaman, siz onu bizim sevdiğimiz gibi seviniz, onunla bizim ilgilendiğimiz gibi ilgileniniz. ve onu bugün bulduğunuz gibi hatırlayınız. bu toprakları ve üzerindeki canlıları çocuklarınız için koruyunuz. çünkü bu dünya kutsaldır. beyaz adam bile ortak kaderimizden kaçamaz, belki biz hepimiz kardeşiz.
eger totemleri eskimi$se bir ormana giderler ve onlar icin totem olabilecek en uygun agaci secerlerdi... daha sonra agacin onunde durarlar sef bir adim one cikip "ozur dilerim seni bizim yeni totemimiz olman icin sectik lutfen bizi affet" derldi.. daha sonra arkalarini donup en yakindaki agaci keserlerdi..
uzakdogu icadi sanilan tutsunun gercek mucidleri.. dogaya zarar vermemek icin tarim yapmayan, ihtiyacindan bir gr fazla avlanmayan heykeli dikilesiceler...
"bir insan hakkında karar vermeden önce onun pabuçları üzerinde durduğunu hayal et" diyebilecek kadar aşmış bir uygarlık. onlar türk çünkü bering boğazını donduğu vakit geçen türklerin soyundan gelmişlerdir diyenlere cevap olarak kısa ve öz biçimde "ya boğazı sizin dedeniz değil de bizimki geçmişse"* diye cevaplandırabilecek bilgelikte insanlar. keşke dünyaya onlardan biri olarak gelseydim dediğim tek topluluk.
hunkpapa ve kara ayak sioux'ları, sans arc'lar, minneconjou'lar, oglala'lar, brule'ler ve cheyenne'lerden oluşan çok büyük bir kızılderili ittifakı 1876 yılının ilkbaharında little bighorn adlı bölgede konaklamıştı. hunkpapa sioux'su oturan boğa tüm bu gücün lideri ve başbüyücüsüydü. ünlü cheyenne reisi azgın at da kısa zaman önce "rosebud savaşı" nda amerikan birliklerinin çanına ot tıkamış, little bighorn'daki kampa katılmıştı. kızılderililer 24 haziran 1876'da başrollerini general custer ve general reno'nun paylaştığı çok büyük bir intikam saldırısına maruz kaldılar. kadınlar ve çocuklar emniyetli tepelere çıkarılır çıkarılmaz kızılderililer de karşı saldırıya geçtiler. "uzun saçlı" custer bu savaşta hacamat edildi, amerikan ordusu'nun üçte birine yakın bir kısmı tarihe karıştı. onbinlerce masum insanı öldüren, önce barış antlaşması imzalayıp sonra o antlaşmayı kafası kesilmiş reisin kulağına sokan, "en iyi kızılderili ölü kızılderilidir" özdeyişini üreten amerika'nın faşist tarihçileri bu savaş için hala "uygar dünyaya yapılmış en hain saldırı" demektedirler.
doğayla tam barışık ve saygılı fakat beyaz adama bir türlü örnek olamamış kültür, ne tekim beyaz adamın aç gözlülüğüne kurban gittiler ve dünyaya böyle bir kültürden uzak kaldığı için feci yazık oldu
kafa derisi yuzme olayini kizilderilere atmislardir ama bu isi ilk baslatan amerikaya cikan ingiliz ve fransizlardir. kizilderili avcilarina getirdikleri kafa derisi basina para verilirdi.
bir rivayete göre ve bazı ispatlanmıs verilere göre zamanında bering bogazını geçerek buraya yerleşmiş olan kafkas türkleridirler, bir çok kilim deseni ve göçebe hayatları zamanın orta asya türkleri ile bire bir benzerlik göstermektedirler. çok meşhur bir kızılderili sözü: beyazlar bize bir çok söz verdiler, bir çoğunu tutmadılar, verdikleri sözü yerine getirdikleri tek şey " bu toprakları sizden alacağız" dediler ve yaptılar.
indian gercektende hintli demetir. colombus yeni dunyaya ayak bastiginda hindistan sanmasi ile baglantili oldugu soylenir.
colombus un yeni dunyaya yaptigi yolculuk tarihin en uzun sureli soykirim ve istilasinin baslangici oldu. gerek guney amerika , gerekse kuzey amerika yerlileri avrupali istilacilarin elinde tecavuz , katliam ve somuruye tanik oldular. oysa ki kizilderililer bu yeni gelenleri mutlulukla karsilamislardi.
kuzey amerika avrupa'dan gelen gocmenlerin hic umursamadan sanki kendi oz topraklariymis gibi ac gozlulukle saldirmalarindan sonra yavas yavas curumeye basladi. kendi oz topraklari ile icice yasayan kizilderili ler bu yeni gelen acgozlu capulcu irkin topraklarini somurup kadinlarina tecavuz edecegini ve onlari surup 'insaatlarda ucuz iscilier' olarak calistiracaklarini doganin hareketlerini onceden gorebildikleri gibi gorebilselerdi eminim karaya ilk ayak basanlari ve de onlarin tum takipcileri ve tohumlarinin kafalarini kiyilara gelmeye calisacaklara ibret olsun diye dizerlerdi. ama yapmadilar. iyi niyetli ve basit dusunen bir toplum olarak misafirperverlik gosterme gafletinde bulundular. kuzey amerika sehirlesti. ordular gelmeye basladi ve beyaz adam bu topraklari kendisinin ilan etti , hem de tanri adina . kendilerini bir hacli seferine cikmis edasiyla ayak bastiklari her yerde yaptiklari her katliami hakli saydilar. serefsizlik uzerinde serefsizlik yaptilar. anlasmalari bozdular, bu guzel toprak irkini kolelestirdiler, kadinlarini aldilar, cocuklarini katlettiler. iyi bir hristiyan olmayi en buyuk erdem sayarak diger somurgelerde yaptiklari sapkinliklari bu guzel irkin da uzerine kustular* .
kimse buna engel olamadi , olamazdi. defalarca kandirildilar ve sonunda iste o 'insaatlardaki ucuz isciler' oldular. gururlari kirildi , topraklari kirlendi , havalari kirlendi , bufalolari olduruldu. hepsi catal dilli beyaz adamin elinden oldu...
siz hiç derisi kırmızı bir insan gördünüz mü? şahsen ben görmedim. eminim siz de görmemişsinizdir ama colombus görmüş ve yeni dünyanın insanlarına kızılderili demiş. colombus'un karşısına çıkan ilk yerlilerin kendilerini killi toprakla kırmızıya boyamış olması bu benzetmede etken sanırım.
yasli kizildereli reisi kulübesinin önünde torunuyla oturmuş, az ötede birbiriyle boğuşup duran iki köpeği izliyorlardı. köpeklerden biri beyaz, biri siyahtı ve oniki yaşındaki çocuk kendini bildi bileli o köpekler dedesinin kulübesi önünde boğuşup duruyorlardı. dedesinin sürekli göz önünde tuttuğu, yanından ayırmadığı iki iri köpekti bunlar. çocuk, kulübeyi korumak için biri yeterli gözükürken niye ötekinin de olduğunu, hem niye renklerinin illa da siyah ve beyaz olduğunu anlamak istiyordu artık. o merakla sordu dedesine. yaşlı reis, bilgece bir gülümsemeyle torununun sırtını sıvazladı. "onlar" dedi, "benim için iki simgedir evlat." "neyin simgesi" diye sordu çocuk. "iyilik ile kötülüğün simgesi. aynen şu gördüğün köpekler gibi, iyilik ve kötülük içimizde sürekli mücadele eder durur. onları seyrettikçe ben hep bunu düşünürüm. onun için yanımda tutarım onları." çocuk, sözün burasında, mücadele varsa, kazananı da olmalı diye düşündü ve her çocuğa has bitmeyen sorulara bir yenisini ekledi: "peki, sence hangisi kazanır bu mücadeleyi?" bilge reis, derin bir gülümsemeyle baktı torununa: "hangisi mi evlat? ben hangisini daha iyi beslersem!"
numune insanlar... amerikalılar herkese* yaptıkları gibi onlara da ikinci sınıf muamelesi yapmış topraklarını ellerinden almak yetmezmiş gibi soylarını da tüketmiş**şimdiyse belli bölgelerde kızılderili köyleri kurarak turistik bir malzeme haline getirmiş gidip doğal ortamlarında görüyorsunuz. folklor festivallerinde muhteşem şovlarıyla izleyebildiğimiz numuneler.
abd'de -kendi topraklarında birer yabancı olarak- yaşayan kızılderililer 1924 yılında amerikan senatosu'nun büyük lütfuyla abd vatandaşı olabilmişlerdir.
hintlilerle veya hindistan ile hiç bir ilgileri olmamasına rağmen nedense hintli anlamına gelen "indian" adıyla anılan halk.bir zamanlar bunların soylarının türklere dayandığı falan da iddia edilmişti.