güneş gazetesinin yıllar önce verdiği iller ansiklopedisi'nde, 'erzincan'ın sosyo-ekonomik açıdan en gelişmiş ilçesi' olarak bahsedilen yerleşim merkezi.
1939 depremi'nden sonra nufusu iyice azalan erzincan'in il statusunde kalmak icin can simidi gibi sarilip, sinirlarina kattigi; daha oncesinde malatya'ya bagli olan ama bircok yonden elazig'dan etkinlenmis dogu anadolu'nun sirin ilcesi.
dünya'nın grand canyon'dan sonra ikinci büyük karanlık kanyonuna sahip, yabancı turist akınına uğrayan, ancak yerli turistler tarafından pek bilinmeyen muhteşem ilçe. gidip gördükten sonra, insan ülkesine bir kez daha hayran kalıyor.
arapgir'den gelen yolun çok virajlı ama çok da manzaralı olduğu şirin ve küçük anadolu kasabası. bu kasabadan sıtkı fırat isimli fotoğraf duayeni çıkmıştır. belki bu sebebtentir bilmem ama fotoğrafçılar tarafından bilinir ve gidilir bi yerdir. en çok kadın ve erkek için kapılarda bulunan farklı büyüklük ve işlemeli kapı tokmaklarının fotoğrafları çekilir. eski evleri ahşaptır. dutu ve cevizi bol olan ilçede bunlardan lök yapılır. ayrıca suyu da çok boldur buraların. eski zamanlarda şehir içindeki kadıgölü diye bilinen şelaleden beslenen değirmen ile elektrik ihtiyacı karşılanırmış. şimdi enerji keban barından geliyormuş. kadıgölünün beslediği değirmen ise şimdilerde bir un değirmeni olmuş. doğal pastalık ve baklavalık un üretiyor. görülmesi gerken diğer yerleri de divriği'ye giden taşyolu ve bu taşyoldaki tünellerden seyredebilececek karanlık kanyondur. karanlık kanyonda botla da gezilebilir.
1940'lara kadar geçimini halıcılık, bez dokumacılığı, ayakkabıcılık, bakırcılık gibi el sanatlarıyla sağlayan, ama ardından şehre göçlerle, nüfusu 2500'lere kadar inen, yazları ise doğa sporları sayesinde, nüfusu 5000'lere çıkan kasaba.....
çevre ve kültür değerlerini koruma ve tanıtma vakfı'nın "7 bölge 7 kent" projesi kapsamında yer alan kemaliye;doğal,tarihsel ve kültürel özelliklerinin yanı sıra özgün mimari dokusuyla da dünya mirası tarihi değerlerden biri olmak üzere unesco'ya aday gösterilmiştir.
hemşehriler arasındaki ilişkileri ve iletişimi düzenlemek adına son derece iyi çalışan bir internet ağına sahip bulunan ilçedir. bu internet ağı sayesinde, yıllardır göremediğiniz memleketinizden kopmazsınız. internetteki bütün gelişmeleri takip ederler, facebook'sa feysbuk, forumsa forum... e-mail zincirleri vardır, hemşehrilerinizden kim ölmüş, kim doğmuş, kim iş arıyor, kim evlenmiş, her şeyden haberiniz olur. ara ara buluşmalar düzenlerler, iftar yemekleriyle kaynaşırlar. doğa sporları şenlikleriyle haklı gurur duyarlar, medyada memleketlerinin daha çok tanıtılmasına, etkinliklerinin duyurulmasına gayret ederler. orada doğmamış olsalar, uzun zamandır görememiş olsalar bile... eğin'in toprağında vefa vardır, havasına, suyuna sirayet etmiş bir vefadır ki, buralılar da bundan nasibini almışlardır. gurbet acısını çekmişlerdir ve eğin'in dışındaki her yerin gurbet olduğunu gayet iyi bilirler.
eskilerin kullandığı adıyla eğin, memleketim. okumak, çalışmak için gönderdiği tüm evlatlarını geri çağırır, küçücük bir kasabadır. küçük küçük taşlardan dar sokakları, muhteşem mimarisiyle evleri, değişik köy isimleri, yeşiliyle, buz gibi sularıyla, binbir çeşit çiçeği, böceğiyle sizi kendine aşık eder. ister avukat olun, ister profesör, ister gazeteci, şair, ne olursanız olun, birgün kireçlenme yapan kemikler gibi sızlatır bu eski sevgili içinizi, dönmek ve görmek arzusuna teslim olursunuz.
erzincan'ın büyük taklalarla kendine bağladığı ilçedir. nitekim izmir'in karşıyaka'sı gibi, kemaliye'liler de kendilerini ayrı görürler ve bu konuda haklıdırlar da. iliç insanları ile aralarında çekişme vardır. iliçliler kemaliye'liler için şöyle der: "kemaliye'nin evine gidersin tam kalkarken size çay getirecektik ama sonra içersiniz der. o senin evine geldiğinde çayın parasını ver ben kemaliye'de içerim der". kemaliye ile iliç'i karışlaştırdığınızda, kimin ne olduğunu görür ve lafın arkasını aramazsınız bile. (affedersiniz sayın iliçli derde derman halkçı sarıgül'üm)
erzincan merkezden kemaliye'ye ulaşım kemah - iliç üzerinden 3 - 3,5 saat sürmektedir. ancak kasım 2009 itibari ile mevcut yol ulaşıma kapatılmış olup, yol yapımı sürmektedir. bu yol yapımı erzincan doğumlu ulaşım bakanı binali yıldırım'ın verdiği sözün bir parçasıdır. ulaşım süresi azalacak ve her sene ciddi miktarda ölümle sonuçlanan trafik kazaları önlenecektir.
yol kapalı olduğu için ulaşım taş yol üzerinden yapılmaktadır. taş yol en rahat şekilde dört çeker bir araçla ulaşılabilir durumdadır. ara ara tüneller içinden, her bir tünelin kemaliye'li başarılı insanlar ardından isimlendirildiği kemaliye dönüşü daha tehlikeli olan kanyon boyunca uzanan bir yoldur.
kemaliye diğer hiçbir erzincan ilçesine benzemez. bu ilçenin özelliği yukarıda bahsedilen 65 profesörün ve diğer önemli şahsiyetlerin ilçeye yatırım yapmasıdır.
kemaliye'de yollar kilit taş parkedir ancak hiçbir yerinde bozulma yoktur. kemaliye'de yollar temizdir, çöp yoktur. kemaliye'de çok yaşlı amcalar gece geç saatlere kadar bakkal işletirler, hırsızı, saldırganı yoktur. diğer ilçelerde olduğu gibi herkes birbirini tanır ama kollar. ilçeye iki kere gitseniz, size üçüncü seferinde yemeğe davet ederler.
kemaliye'de lökhane'de lök denilen dut veya ceviz ezmesini yemeden ve türk kahvesi içmeden dönmeyin. ayrıca buranın dutu da meşhurdur. pekmezi, pestili, dut reçeli leziz ve şifalıdır. yazın oldukça serin ve kahve kokan lökhane'ye gittiğinizde değirmeni de görmek istediğinizi söylediğinizde, hemen anahtarı alıp sizi yan binaya götürürler.
lökhane'nin üstünde yöresel yemekler yapılan avlulu bir restoran vardır. kemaliye'ye aç gidin! orada pişirilen lavaştan yiyin. hatta bir tane alıp, yolda onu yiyerek dolaşın, fotoğraflar çekin.
kemaliye'nin kapı tokmakları da meşhurdur. eve erkek veya kadın geldiğini belirten iki tokmak çeşidi vardır. erkek tokmağı çoğunlukla kapının üst tarafında durur ve uzundur ve tok ses çıkarır. kadınlarınki aşağıda, daha küçük ve daha ince ses çıkartır. böylece evdeki kişi erkek mi kadın mı geldiğini bilir ve kapıyı ona göre açarlar.
kemaliye'de müze vardır! kışın kapalıdır.
bu ilçe aynı zamanda yağmur böceği olarak bilinen salamander salamander sıklıkla görülür.
geçen hafta sonu ilçede turizm yüksek okulu binasında bir doğal yaşam müzesinin açılacağı bilgisini edindim. şu an ilçede bulunan restorasyon bölümü de lökhane'nin üzerindeki caminin restorasyonunda öğrencilerini çalıştırmaktadır.
bu ilçede halka açık bir havuz vardır. yazın çok daha aktif zaman geçirebileceğiniz bu yer, maalesef kışın pek ilgi görmüyor ve ilçede yaşayanlar da bu konuda pek çaba göstermiyorlar.
oysa kemaliye kışın da çok güzel. kırmızı teneke çatıların arkadaki yeşil fırat üzerinde duruşu ayrı bir huzur verir.
kemaliye - arapgir tarafında tek bir tepe üzerinde merdivenle ulaşılabilen tek evi de görmeden gitmeyin. iki emekli öğretmene ait olduğunu bildiğimiz bu ev hem hakimiyet hem de ululuk sıfatlarını size yaşatacaktır.
daha anlatılacak o kadar çok şey var ki, güzel sanatlar öğrencilerinin (affedersiniz ama bana göre dandik) heykellerine her yerde rastlayabilirsiniz. bozkurt otel arkasından lökhane'ye giderken çeşmenin karşısındaki marketteki amcanın büstü yapılmıştır. ancak bu amca yağmurdan ve kuş pisliklerinden vs zarar gördüğü için büstünü artık deposunda saklamaktadır. eğer uygun durumdaysa kellesini koltuğuna alacak ve size onu gururla gösterecektir.
mani yolu vardır, o yola giderken sol üste kafanızı kaldırıp bakın, zincirli kaya'yı göreceksiniz. şelaleleri, kanyon bot gezileri, raftingi, trekkingi, kaya tırmanışı, taş yolu, "orada bir köy var uzakta o köy bizim köyümüzdür" köyü, temiz insanı, havuzu, nehir kenarındaki piknik ve kamp alanı, tek evi, salamander salamanderi, müzeleri, meslek yüksek okulu, camileri, kırmızı teneke çatıları, yolları, merdivenleri, dutu, pekmezi, ekmeği, lökü, kahvesi, ve daha çok çok özelliği olan bu ilçe, güzel memleketimin en güzel ilçelerinden biridir.
