albert-laszlo barabasi imzali bir kitap. barabasi university of notre dame'de fizik profesoru, fakat son zamanlarda networkler uzerinde calisiyor. bu kitapta son birkac senede yaptigi bilimsel calismalari halk diliyle anlatiyor. barabasinin temel katkisi, dogada bulunan pek cok networkun daha once dusunuldugu gibi random network degil hiyerarsik ve dayanikli bir yapi sergileyen scale-free network kategorisine girdigi. scale-free network'un karakteristik ozelligi hub'lar, yani pek cok ufak networku bir arada tutan kilit baglanti noktalari, bir de "small world" prensibi, yani herhangi bir noktadan digerine (hub'lari kullanarak) az sayida birkac adimda ulasilabilmesi (bkz: six degrees of separation). bu networklere en guzel ornek: havaalani networku, buyuk havaalanlari (hub'lar) kucuk yerel havaalani networklerini birbirine bagliyor. barabasi'nin de soyledigi uzere internet, aids gibi epidemic'lerin yayilma networku, sosyal networkler, holywood aktorlerinin ortak film networku, terorist networku, hucre proteinlerinin islev networku gibi birbirinden alakasiz pek cok network scale-free bir yapi sergiliyor. barabasi'nin iddiasina gore "zenginler daha da zengin olur" (yani zaten cok baglantili olan node'lara yeni node baglanma ihtimali daha yuksektir) seklinde basit bir prensiple dogada networklerin neden kendiliginden bu sekilde olustugunu aciklamak mumkun.
kitap guzel fakat okurken biraz supheci yaklasmakta yarar var. barabasi, belki de kendi calismalarinin populer reklamini yapmak icin, biraz abartmis. her seyi scale-free network'lerle daha iyi anlayabilecegimiz mesajini veriyor. mesela ben, mahalledeki kizlarin networkunun scale-free olduguna, bu yuzden barabasi'nin bilimsel calismalarina maddi/manevi destek olursam mahalleden kaldirdigim hatunun hesabini unutacagima ikna olmus durumdayim. siz siz olun, oyle hemen ikna olmayin, supheci olun biraz.
bir de, barabasi'de cok rastlanan bilim adami hastaligi olarak megalomanligin tavan yaptigini goruyoruz. oktay sinanoglu tarzi "ben buldum, ben yaptim, ben boyleyim, ben superim" mesajinin yaninda stephen wolfram tarzi "ben paradigm shift yarattim, yeni bir bilim yarattim" soylemlerinden cekinmiyor, kitabinda direk soylemis.
