atom cekirdeginin bir arada kalmasini saglayan yuksuz parcacik. cekirdekte bulunan protonlarin birbirlerine karsi uyguladiklari coulomb itme kuvvetini notronlar aralarina giderek azaltir ve itme kuvetinin, cekirdek ici cekim kuvvetinden daha az olmasini saglayarak cekirdegi bir arada tutar.
atom'a fazladan eklendiginde (buna tabiri caizse atom'a carpmasi da denebilir) atomun tum dengesini bozup, hatta allak bullak edip, parcalanmasini saglayan bir $ey. buna fisyon da deniyor halk arasinda...
notron 15 dakika yarı ömrüyle proton'a bozunan bir temel parçacıktır. her 15 dakikada bir serbest haldeki notronların yarısı birer elektron ve notrino salarak proton olurlar yani.
bu dakika kısmını uyduruyor olabilirim lakin 15'den eminim.
radyoaktif bir element olan polonyumdan yayınlanan alfa parçacıkları berilyum hedef üzerine düşürüldüğü zaman, hedeften elektrik ve manyetik alandan etkilenmeyen görünmez bir ışının yayıldığının fark edilmesi ile bulunması yolundaki ilk adım atıldı. sonrasında parafin bir hedefi bu görünmez ışığa tutan irene curie ve eşi jean frederic joliot-curie parafin hedeften protonların yayıldığını gözlemlediler. ilk zamanlar bu görünmez ışının gamma ışını olduğu ileri sürüldü fakat 1932 yılında james chadwick yaptığı deneyler sonucunda ışınımın foton değil kütleli ve yüksüz bir parçacık olduğunu öne sürdü. compton saçılmasını prensip olarak kullandığı bu deneylerin sonucunda bu ışının protonla eşit kütleli ve yüküz bir parçacık olduğunu ispatladı. bu buluş ona 1935 nobel fizik ödülünü getirdi.