en begendigim komedyenlerdendir.. evini tasimaya calisirken kafayi yiyen bir adami oyanmisti bir filmde, o filmdeki performansi superdir.. tam adi richard franklin lennox thomas pryor imis.
gene wilder ile beraber mükemmel komedilerin altına imzasını atmış olan abd'li ünlü aktör. çok ender görülen bir hastalığa yakalandığı için son yıllarda ortalıkta görünmüyor.
ohio'ludur. ohio'nun dunyaya kazandirdigi tek iyi seydir. aslinda richard pryor'dan once ve sonra hicbir onemi yoktur ohio'nun. pryor, tabii ki kendi standuplarinda anomal kufurbaz, ama is komedi filmlerine gelince ailemizin sanatcisi kivamindadir. birkac sene once hastalandiginda, new york times magazine'de hakkinda bir yazi cikmisti. onu ne kadar sevdigimizi, hicbir dusmaninin olmadigini anlatiyordu. sahiden de oyledir. superdir.
me myself & irene 'de jim carrey'nin zenci çocuklarının izleyerek büyüdüğü ve onların günlük konuşma dillerindeki bariz! etkisini bütün film boyunca hissettiğiniz stand-upçı ayrıca adını hatırlayamadığım bir filmde, bir ay içinde 30 milyon$ harcamayı başarabilirse kendisine 300 milyon $ lık bir miras kalcaktı*. ama bahtsız eleman batacağı kesin işlerde bile para kazanıp duruyordu
edit: hayırsever yazar arkadaşlar hatırlattılar saolsun brewsters millions'muş filminin adı
ırkçı karşıtı politikalar sonucu siyah oyunculara daha çok yer verilmesi arayışına yeteneğini de ekleyerek hollywood'da kendine yer edinen aktör. ama hakkını verelim iyi komedyendir. eddie murphy kadar fırlama olmadığı için onun gölgesinde kalarak unutulmaya yüz tutmuştur. çünkü eddie ve chris tucker tarzı adamlar mantar gibi bittiği için ona gerek kalmamıştır.
dünyada tek adam gibi tescilli taklidinin (ki bu adamı taklit etmek bir şeref) eddie murphy tarafından yapılabildiği şahıs. hatta murphy'i ve birçok diğer siyahi standupçıyı' da (bkz: chris rock) teşvik eden bu adamdır. babam gibi severim.
gazetede okudum ki, 65 yasindaki bu buyuk komedyen bugun san fernando'daki evinde kalp kirizi gecirip vefat etmis. bu adam bana gore gelmis gecmis en iyi uc bes komedyenden birisidir. gercekten de olumune cok uzuldum. supermen 3 filminde, bir bilgisayar uzmanidir pryor, belki hollywood'un ilk hackeridir. sirketin hesabindan kendisine buyuk miktarda para gecirecek kadar kurnaz ve sinsi, ilk is kendisine bir spor araba alacak kadar saf ve yaptigi duzenbazlik ortaya cikip da patronun yanina cagirilinca, ilk olarak "bay webster, ben yapmadim bay webster!" diyecek kadar sevimlidir. richard pryor'un butun filmlerinde hemen hemen ayni kisidir sanki, ayni karakterin maceralari baska baska filmlerde devam etmektedir. bunun sebebi gercek hayatta da filmlerindeki kadar komik ve sevimli olusudur. kendi stand-uplarinda kufurun bini bir paradir, bizim cem yilmaz yaninda cok masum kalir. bir de beyaz yahudi bir kadinla evlenmistir, kizi vardir. kizi da hem siyah, hem yahudi, hem kadin hem de komiktir cunku hem zenci hem yahudi esprileri yapar. artik onu izleyecegiz galiba.
keranede büyüyüp yıldız olarak ölmüş, bize ingilizcede en okkalı küfürleri etmeyi öğretmiş favori zencimizdir. ölümü hakkaten afallatmıştır. onu şu sözlerle hatırlarsak sanırım yerinde olacaktır:
parliament'in chocolate city çalışmasında hayallerindeki siyah amerika'nın ve dc'nin milli eğitim bakanı olarak gösterilmişti. 70'lerde şöhretinin zirvesindeyken çektiği güzel filmler vardı, bunlardan bir tanesi zihinsel engelli çocuklar ve öğretmenleriyle birlikte sarı bir otobüste yaptıkları komik seyahati konu alıyordu o filmde bayağı eğlenmiştim. öldüğünü daha yeni öğrenebildim, toprağı bol olsun..*
doğduğunda ismi "richard franklin lennox thomas pryor iii" olan, annesinin mesleğini anlatmak için "richard koş, annen emrah'ın annesiyle kanka olmuş" esprisini yapabileceğimiz sevimli sinema oyuncusu. annesinin işi*gereği küçük yaşlardan itibaren hayatın renkli yönlerini gören richard'ı, henüz kişiliğinin ve ruhunun gelişmediği bir dönemde yaşadığı bir olay allak bulak edecektir. 6 yaşındaki küçük richard, komşuları tarafından taciz edilir, daha sonra 10 yaşındayken annesi tarafından terk edilir ve nenesiyle yaşamaya başlar. bu yaşantıdan sıkılıp evden kaçan garibanımız bir o işe bir bu işe girip hayatta kalmaya çalışır. daha sonra ise amerikan rüyasına uygun olarak şan, şöhret,para, kadınlar ve uyuşturucu gelir. toplam yedi kere evlenen ve 8 çocuğa sahip olan pryor, ölümeden önceki 4 yılını paylaştığı eşi jennifer lee ile iki kere evlenmişti. 1981 ve 2001 yıllarında. sıkı bir aktivist olan abimiz fast food zincirlerine, hayvanlara eziyet eden sirklere karşı bir çok eylemde bulunmuştu. kızı rain pryor ise babasının bıraktığı bayrağı taşımaktadır. bugüne kadar tanıdığımız en sempatik orospu çocuğudur.
merhum amerikali buyuk aktor ve komedyen.richard pryor oyle yuz hatlarina sahiptir ki insana 'bu suratla ancak komedyen olunur' dedirtir.oynadigi rollere hep bir sevecenlik katar.
superman 3 filminde siradan bir memurken sistemdeki acigi farkedip bir cuval parayi hesabina gecirecek kadar zeki; ama parayi calmasinin ertesi gunu bir corvette ile son ses muzik dinleyerek ayni sirkete calismaya gelecek kadar saftir.
yine gene wilder ile oynadigi 'see no evil hear no evil' filminde ne kor oldugunu ne de zenci oldugunu kabul eder.ustelik insani kirip geciren metro sahnesinde kendisinin zenci oldugu israrla belirtilince buna sasirip 'ben lanet olasi bir zenci miyim?' (bu arada kendi derisini cekistirmektedir) diyecek kadar inatcidir.
elbette bunlar yazilmis rollerdir ama pryor bu rolleri oyle bir oynar ki sizi gercekten inandirir.uzun lafin kisasi kendisi o kadar sempatik bir oyuncudur ki bundan yuz yil sonra bile izlenmeye degecektir.
çocukluğumun komedi aktörü, öldüğünü öğrendiğim gün içimde fena halde bir burukluk hissetmem'le birlikte richard pryor'ın tipi aklıma her geldiğinde yüzüme salak bir gülümse de gelmektedir. çocukluğu benim gibi 80 li yılların ikinci yarısına denk gelenler bilirler ki o zamanlar türkiyede video film kiralama olayı oldukça yaygındı. işte o video film döneminin benim için en önemli oyuncularından biridir richard pryor. gene wilder ile bir çok filmini o zamanlar beta kaset ile çalışan video oynatıcılar ile izlemiştim. superman 3'te superman'a içinde kriptonit olan bir birleşimi (tabi superman bu bileşimin içinde kriptonit olduğunu bilmiyor) asker kıyafeti içinde verdiği sahne'deki diyaloglarını ve saçmalayışlarını çocukluğumdan beri hiç unutmam. geçenlerde digiturk'te yayın yapan goldmax kanalının richar pryor'un 1984 yılında çekilmiş stand-up showunu yayınlamasıyla beni tekrardan çocukluğuma o beta video dönemine götürmüş ve benim tekrardan richard pryor'ı anmama sebep olmuştur. ruhun şahd olsun richard pryor yattığın yerde güle güle uyu...