acilimi "staatssicherheitsdienst" olarak yapilan, yakla$ik anlami devlet guvenlik hizmeti olarak cevrilen ve zamaninda dogu almanya'da*kgb gibi korkulan bir erktir.
baskani erich mielke sayesinde dogu almanya' da 17 milyon vatandas hakkinda dosya olusturabilmis, asmis istihbarat kurumu. mielke istihbarat kavramini tavana vurdurmus, yasak yayimlara radyoaktif madde bulastirarak elleyeni mahvetme fikrini hayata gecirmis, supheli sahislar hakkinda ter ve diger vucut sivilari toplayip siseleyerek bir koku arsivi dahi olusturmustur. stasi sayesinde dogu almanya'da kadinlarin kocalari hakkinda casusluk yaptigi, kardeslerin birbirlerini devlete ispiyonladigi, insan otesi bir paranoya barindiran bir nevi casusluk kulturu saha kalkmistir, oyle ki herkesin herkesi casus sanarak yasamasi olagan hale gelmistir. yazar christa wolf'un da bu organizasyonla baglarinin ortaya cikmasi ise paranoya hadisesine tuz biber olmustur.
diğer bir stasi lideri "yüzü olmayan adam" olarak anılan efsanevi markus wolf'du. bu yakıştırmanın sebebi ise wolf'un çalıştığı dönem içinde hiçbir şekilde fotografının çekilememiş olması ve eski fotograflarının bulunamamasıydı. wolf ancak emeklilik döneminde basının önüne çıktı. stasi onun döneminde cakal carlos'u da himaye etmişti.
hatta fıkralar bile üretilmişti duvarın yıkılmasından sonra. 2 alman sonbet ederken.. -eski stasi ajanlarının hepsi taksi şoförü oldu..trajik bir durum.. -hiç trajik değil bence? -neden? -taksiye biniyorsun, adını söylüyorsun, seni evine bırakıyorlar!
40 yıllık ömrü süresince, alman tarihinin orta çağdan beri üretegeldiği tüm yazılı belgelerin toplamı kadar belge üretmeye muvaffak olmuş örgüttür. stasi'nin doğu alman vatandaşları hakkında hazırlamış olduğu dosyaların, domino taşları gibi dik pozisyonda arka arkaya dizilseler, 180 km uzunluğunda bir dizi oluşturabilecekleri söylenir. (kaynak: stasiland)
16 milyon nüfuslu doğu almanya'da 6 milyon kişi hakkında kayıt tutan*, devlet güvenlik bakanlığı görünümlü istihbarat örgütü. 90 bin çalışanının dışında, 300 bin de muhbiri olduğu söylenir.* tek olumlu icraatı, 1973'teki pinochet darbesi* sırasında bazı unidad popular üyelerini almanya'ya kaçırmak olmuştur.
belirli bir mevkiye gelmis calisanlarinin bu devirde almanya'da cok zor is bulabildigi eski kurum. kara listeye alinan bu sahislar ya isim degistirip yeni bir hayata baslamaya calisiyor yada kara listeyi uygulamayan özel sektör sirketlerinin bir takim baska islerini hallediyorlar. eski ajanlarini ortaya cikarmak ve hesap sormak icin icin en büyük yardimin rus birimlerden geldigini bilmek düsündürücü, bu "ödev" icin yapilan calismalarin, kurulan vakiflarin basinda ise ddr döneminde bir cok hakki elinden alinmis soylu ailelerin üyelerinin olmasi ise toplumun cesitli siniflarinda biraktigi nefretin izine isarettir.
leipzig deki runde ecke isimli yönetim binası devrim sonrasında hiç bozulmadan korunarak müze haline getirilmiştir. müze 90ların basında ilk acıldıgında gunde 3000 gibi ziyaretci rakamlarına ulasmıstır. bugun de ziyaret edilerek kurumun calısma sekli hakkında fikir edinilebilir.
alman rejimin son yıllarında, panikleyen stasi yetkilileri kağıt öğütücü cihazlarla stasi dokümanlarını yok etmeye çalışıp, öğütme cihazları bir süre sonra bozulunca, yetkililer dosyaları ellerinde yırtmaya başlamış fakat yine de başarılı olmamış ve duvarın yıkımının ardından bir çok kişi kendilerine ait dosyaları bulup, yıllardır dakika dakika ne yaptıklarını dosyalarından okumuştur.
doğu almanya, alman tekniğini, titizliğini ve profesyonelliğini bilime, sanayiye, teknolojiye yönlendireceğine yanlış yöne kanalize edince ortaya da böyle psikopat bir kurum ortaya çıkmıştır.
doğu almanyada futbol kulüplerinde bazı oyuncular ve yöneticilerin casusluk görevini yüklendikleri ama birbirlerinden haberdar olmadıkları gizli servis. hatta dönemin en popüler doğu alman takımı dynamo dresden’de casus sayısının ne kadar çok olduğunu vurgulamak amacıyla doktor ile malzemecilerin bile bu görev için stasi tarafından zorlandıkları anlatılırmış. bir zamanlar galatasarayda oynayan torsten gutschowun da örgüt için çalıştığı isminin deşifre edilmesiyle ortaya çıktı.
simon kuper'in footbal against the enemy kitabının ilk bölümlerinde adını sıkça duyduğumuz gizli servis. tek isteği gönül verdiği takımı desteklemek olan bir adama yaptıkları şeylerle kitapta yer bulmuştur. herhangi bir yerde okumuşluğum yok tek bilgiye bu kitapla sahip oldum ama ne derece korkunç olduklarını anlamama yetti de arttı bile bu..
ozgurluk kavrami uzerine yeniden dusunmeme neden olan dogu almanyanin guvenlikten sorumlu muessesi. stasi, dogu almanya vatandaslarinin telefonlarini dinlemis, rejime karsi suc isleyen ya da supheli sahislar hakkinda manyakca takiplerde bulunmus, dinleme cihazlari koymus ve daha fazlasini da yapmis bir kurum. dogu berlin'de lichtenberg'te essek kadar binalari varmis vakti zamaninda. su anda tipik liberal tavrin bir ornegi olarak elbette bir muzeye donusturulmus. dogu almanya vatandaslarinin yarisindan fazlasinin hakkinda delice dokumanlar var. ulkenin geri kalani da stasi ajaniymis galiba. bayagi fena anlayacaginiz ama simdi komunist bir devletti ya dogu almanya, iste bu sebepten dolayi daha cok bok atmak lazim. sanki diger devletler yapmiyormuscasina. bilindigi uzere sadece komunist ulkelerde bireylerin telefonlari dinlenir ve devlet her bireyin ne yapip ettigini bilir. hadi canim ordan. stasi, sinirlarin oldugu her yerde vardir. ozgurlukten yikilan amerika'nin nokta atisiyla uydulardan adam buldugu gunumuz dunyasinda stasi'nin ilkel denetleme mekanizmalarinin esamesi okunamaz. kaldi ki, olan dogu almanya vatandasina olmustur. duvar yikildiktan bir suru insana stasi ajani oldugu icin kotu gozlerle bakilmistir. eski nazi subaylari parklarda torunlariyla gezerken. hayat boyle bir sey. insanlar esitlik olmadan ozgurlugun pesinde kostuklarinda cok trajik durumlar ortaya cikiyor. cia falan..