italyan yazar. kadın düşmanı. bir otel odasında intahar ederek yaşamına son vermiştir. ay ve şenlik ateşleri en önemli yapıtıdır şahsi fikrimce. yaşama uğraşı isimli son kitabı, aslında güncesi bu sene can yayınları tarafından basılmıştır.
1908 torino/ italya doğumlu içine kapanık yazar, sürükleyici olduğu kadar da insan piskolojisini irdeleyek insanı düşüncelere sürükleyen güzel kitap tepelerdeki şeytan'ı yazmıştır.
trajik olanla yaşayabilmeyi öğütlemişti bize...oysa herkezden çok kendisi bunu başaramadı. öyle ki günlüklerini okuduğumuz bu insan, ruhkardeşim pavese , kendini çok iyi tanımak şansızlığına erişmişti. zayıflığını ve bu zayıflığın aldatıcı nedenlerini görebiliyordu.ne var ki görmek yaşamımızı tam anlamıyla değiştirebilecek gücü bize veremiyor. aşk denen durumu ifade edebilmiş ve yazgısına boyun eğecek kadar da onun dışına çıkabilmiş incelikte biri...
ilk dokunuşta boyundan büyük laflar ediyormuş izlenimi veren, oysa ki yalnızca biz gibi bir adam, bizi bize anlatan bir adam. kadın düşmanı olduğu da külliyen yalan*.
kitaplari kotu emellilerin onune koymadan once tanrinin dusunmesi gerekirdi tabii. ama gercekten de komik seyler cikarabiliriz "yasama ugrasi" kitabindan pavese'nin. kotu emellerim yok ama. " insan bir kadini eninde sonunda basından atacagina gore, bunu bir an once yapmasi daha iyidir." (sf:95) " hicbir kadin para icin evlenmez; butun kadinlar bir milyonerle evlenmeden once, ona asik olacak kadar kurnazdirlar." (sf:134) "...kadınların köklü ve kesin bir kayıtsızlıkları vardır şiire karşı. bu bakımdan "eylemci" insanlara benzerler-bütün kadınlar "eylemcidir" aslında. gençken, kurnazca bir nedenle şiire ilgi duyarmış gibi görünürler: şiir, kadınların gerçek saydıkları her şeyin kökünde yatan bir coşkunluktan, bakhos ayinlerine özgü bir coşkunluktan doğar. kadınlar, toy ve özentili oldukları zamanlarda bile, hayatla karşı karşıya geldikleri zaman içlerinde uyanan o gerçek ve etkin duyguyla başka bir duyguyu hiçbir zaman birbirine karıştırmazlar... " (sf:124)
ay ve senlik atesleri ile noktayi koyan pavese, hep uzaklara gidip de geri donenleri anlatan pavese*, tezer ozlu'nun izini surup de son roman ay ve senlik atesleri'ndeki marangozunu buldugu pavese..
turkce'ye "senin koylerin" ismiyle cevrilmis bir kitabi da olan, kendi hayatina kendisi son vermis italyan yazar. bu kitabin onsozunde bir dostuna yazdigi uzunca bir mektup yer alir. bu onsozu defalarca okudugum halde, kutuphanemi karistirirken kitap elime gectikce bi daha bi daha okurum.
fazla değil, 40 yıl kadar dayanabilmiş dünyaya.. o yıllar boyunca da kendini ciddi şekilde itip kakmış. şairliğini daha çok severmiş kendi ama diğerleri nesirleriyle ilgilenmiş en çok. halbuki bir teneffüs şairidir cesare pavese. yazdıkları arasından "acaba evde bekleyen bir kadını olsaydı yine de yazar mıydı" sorusu çıkarılabilir mesela..
dünyadaki insanların yarısı yazarın kendisi kadar -ölümüne- karamsar olsaydı, şakir eczacıbaşı, oscar wilde'ın değil de, bu adamın aforizmalarını toplar toparlar cilt cilt kitap yapardı herhalde.
"sıkılgan katillerdir intihar edenler. sadizm yerine mazohizm."
"gerçeklik insanın şu ya da bu şekilde içinde bir bitki gibi yaşayacağı bir zindandır."
"yaşama sanatı, sevdiklerimize onlarla birlikte olmaktan ne büyük bir zevk duyduğumuzu göstermemekten başka bir şey değildir. bunu başaramadık mı, bırakıp giderler bizi."
"birisine iyilik etmeye çalış. çok geçmeden onun hoşnutlukla parlayan yüzünden nasıl tiksindiğini göreceksin."
"günleri değil, anları hatırlarız."
bir yansımasını tezer özlü'de, antitezini de hemşerisi leo buscaglia'da bulur, ama aynı sonu paylaşmaları da bu dünyanın en trajikomik olaylarından biri değil midir, sorarım size.
insan giyinip kuşanmak için para kazanan tek hayvandır! insan bir başkasını kendinden daha fazla sevemez,kendini kurtarmayı beceremeyeni kimse kurtaramaz! gibi hafif klişeden lafları vardı yalnız kadınlar arasında da,ama fena diildi kerata.
"insan kendini bir kadina duydugu ask yuzunden oldurmez. ask -her turlu ask- bizi tum ciplakligimiz, sefilligimiz, duskunlugumuz ve hicligimizle aciga vurdugu icin oldurur."
[adam bunu yirminci yuzyilin ilk yarisinda yazmis, saygimiz sonsuz. "ask icin olmeli ask o zaman ask" tribini gecelim artik. olmeyenler de var kardesim, nedir yani. ask bize olmeyi mi emrediyor. peh.]